στρατόσφαιρα

Στρώμα της ατμόσφαιρας που βρίσκεται μεταξύ της τροπόσφαιρας και της μεσόσφαιρας, το οποίο στα μέσα γεωγραφικά πλάτη εκτείνεται περίπου από τα 11 έως τα 50 χιλιόμετρα υψόμετρο. Εντός αυτής, δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου κατακόρυφη κίνηση του αέρα, ενώ κυριαρχεί η οριζόντια κίνηση. Οι άνεμοι πνέουν έντονα. Ενώ στο κατώτερο τμήμα της η θερμοκρασία μεταβάλλεται ελάχιστα με το ύψος - το ισόθερμο υποστρώμα -, κάπως ψηλότερα αρχίζει να αυξάνεται γρήγορα. Αυτή η αύξηση οφείλεται στην παρουσία μορίων όζοντος, ενός αερίου που φτάνει τη μέγιστη συγκέντρωσή του γύρω στα 25 χιλιόμετρα υψόμετρο και το οποίο απορροφά πολύ αποτελεσματικά μεγάλο μέρος της υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας, με αποτέλεσμα τη θέρμανση του αέρα. Η στρατόσφαιρα είναι ένα στρώμα με έντονη ατμοσφαιρική ευστάθεια. Ενώ στο κατώτερο όριό της - την τροπόπαυση - η θερμοκρασία συνήθως κυμαίνεται μεταξύ -50 και -60°C, στο ανώτερο τμήμα της - τη στρατόπαυση - κυμαίνεται γύρω στους 0°C. Χάρη στις εκτοξεύσεις αερόστατων ζωνδιασμού που ξεκίνησαν την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα, διαπιστώθηκε για πρώτη φορά η ύπαρξη αυτού του στρώματος, καθώς εντοπίστηκε η έντονη θερμική αναστροφή που λαμβάνει χώρα εντός αυτού. Ο Γάλλος μετεωρολόγος Léon Teisserenc de Bort (1855-1913) ήταν ο ανακαλύπτης της, το 1898, αν και η ανακάλυψη δεν έγινε δημόσια γνωστή παρά μόνο το 1902.