Кориолис эффекти
Айлануучу санак системасында бул айлануунун өзү кыймылдаган каалаган объектиге жараткан таасири. Ал француз инженери жана математиги Гаспар-Гюстав де Кориолистин (1792-1843) урматына аталган, ал аны 1835-жылы жарыяланган эмгегинде математикалык жактан биринчи жолу сүрөттөгөн. Жерде Кориолис эффекти анын бети боюнча кыймылдаган объекттердин, ошондой эле геофизикалык суюктуктардын өздөрүнүн, суунун да, абанын да, траекториясын бурууга умтулат. Ал бурулуш түндүк жарым шарда оңго жана түштүктө солго болот. Атмосферада кыймылдаган аба көлөмүнүн бардыгы бул эффектке дуушар болот, ал ага жалган же көрүнүүчү күч жаратат, ал абага аракет кылуучу күчтөргө кошулат, мисалы горизонталдуу басым градиентинен, сүрүлүүдөн же траекториялар тегерек болгондо гана иштеген борбордон четтөөчү күчтөн.
Байланыштуу терминдер: Кориолис күчү
Ошондой эле мындайча аталат: Кориолис ылдамдануусу