dovul koʻzi
Tropik siklon markazida joylashgan, butunlay yoki qisman bulutlardan xoli, odatda doira shaklidagi hudud boʻlib, uning asosiy farqlovchi belgilaridan biri hisoblanadi. Garchi ibora aniq dovulga ishora qilsa-da, aslida bu koʻz dovul, tayfun yoki siklon deb atalishidan qatʼi nazar har qanday tropik siklonning xarakterli xususiyatidir. Bu ob-havo sokin va shamollar ahamiyatsiz (tezligi 15-20 km/soatdan past) boʻlgan hudud boʻlib, koʻzni oʻrab turgan devorlarda esayotgan shamollardan keskin farq qiladi. Tropik siklonning zich bulutlaridagi bu boʻshliq aynan uning markaziy qismida yuz beradigan pastga yoʻnalgan havo harakatlarining oqibati boʻlib, ular bulutlilikning tarqalishiga yordam beradi. Koʻzning tipik diametri taxminan 40 km ni tashkil etadi, ammo u har bir holatda farq qiladi va oʻlchamlari keng oraliqda - zoʻrgʻa 8 km dan ('igna teshigi koʻzlar' deb ataladigan) 80-100 km gacha boʻladi, garchi istisno tariqasida ular ancha katta boʻlishi ham mumkin. Koʻzning shakli taxminan doira boʻlsa-da, soʻnggi avlod sunʼiy yoʻldoshlarining yuqori aniqlikdagi tasvirlari ular boshdan kechiradigan murakkab dinamikani ochib bermoqda: ularning shakli va oʻlchami uzluksiz oʻzgarib turadi. Baʼzan ular elliptik shaklga kiradi, hatto amorf tuzilmaga aylanadi yoki vaqtincha butunlay yoʻqoladi. 'Dovul koʻzida boʻlish' iborasi keng qoʻllaniladi va u bahs yoki ziddiyatli vaziyat markazida boʻlish gʻoyasini ifodalaydi. Dovul koʻzining paydo boʻlishi tropik siklonlarning tropiklararo zonadagi okean va dengizlarning iliq suvlari ustida saqlanib qolishi va chuqurlashishi uchun muhim ahamiyatga ega. Pastga tushayotgan iliq havo siklon tuzilmasining oʻzini tashkil etuvchi baland bulut massalarini vujudga keltiradigan konveksiyani qayta oziqlantiradi.
Bog‘liq atamalar: uragan