xlorftoruglerodlar
Xlorftoruglerodlar uchun xalqaro miqyosda qoʻllaniladigan qisqartma. Sanoat kelib chiqishiga ega va freonlar deb ham ataladigan bu sintetik kimyoviy birikmalar 1930-yillarda sovutgich agentlari sifatida ishlatila boshlandi va zaharli hamda korroziyaga sabab boʻluvchi ammiak oʻrniga sovutgichlar konturlariga kiritildi. 1960-yillardan boshlab ular zaharsiz va yonmaydigan boʻlib koʻringani, shuningdek, kimyoviy faolligi past boʻlib tuyulgani sababli aerozol propellentlari (laklar, boʻyoqlar...) va tozalash vositalarida erituvchi sifatida ommaviy ravishda ishlatila boshlandi. 1970-yillarning oʻrtalarida kimyogarlar F. Shervud Roulend va Mario Molina bu gazlar atmosferada uzoq vaqt saqlanib qolishi tufayli stratosfera ozoni molekulalarini yemirishini va Antarktida ustida bu gaz konsentratsiyasining kamayishiga hissa qoʻshishini aniqlaganda xavotir qoʻngʻirogʻi chalindi. Monreal protokoli kuchga kirgach (1989-yil 1-yanvarda), ularni ishlab chiqarish taqiqlandi va ular asta-sekin boshqa, zararsizroq kimyoviy birikmalar bilan almashtirildi.
Bog‘liq atamalar: ozon qatlami
Shuningdek, quyidagicha ataladi: CFC