muson

Tekil ve çoğul biçimde (monsoonlar) belirsizce ifade edilen bu terim, ITCZ'nin (Tropikal Yakınsama Kuşağı) mevsimsel kaymasına ve Güney Asya'da üst troposferde (ekvatorda 15 ile 17 km yükseklik arasında) ekvatoral jetin (doğulu akım) ortaya çıkışına bağlı olarak tropikal ve subtropikal kuşağın bazı bölgelerinde esen iki kipli (bimodal) rüzgar rejimidir. Bu kalıcı rüzgarlar, kıtasal alanlar ile komşu okyanus alanlarının farklı ısınmasının bir sonucudur ve yaz ya da kış olmasına bağlı olarak yön değiştirerek sırasıyla güneybatıdan ve kuzeydoğudan eser. Muson kelimesi, söz konusu mevsimsel yön değişikliği nedeniyle "mevsim" anlamına gelen Arapça mevsim teriminden türemiştir. Musonu Hindistan'daki yağmur mevsimiyle özdeşleştirmek çok yaygındır, ancak bu yalnızca o ülkedeki yaz musonuna karşılık gelmektedir. Bengal Körfezi üzerindeki deniz yolculukları sonucunda nemle ağır biçimde yüklenen güneybatı rüzgarları, karaya ulaştığında kuzeydoğu Hindistan ve Bangladeş'e şiddetli ve sürekli yağmurlar getirerek sellere yol açar. Muson rejimi ayrıca Güneydoğu Asya'nın diğer bölgelerine, Amerika'ya, Afrika'ya ve Okyanusya'ya da uzanır. Tüm bu yerlerde yaz musonu (güneybatı rüzgarları) ile kış musonu (kuzeydoğu rüzgarları) arasında bir değişim yaşanır. Muson yağmurları esas olarak yaz mevsiminde kuru toprak üzerine düşer.