qutb girdobi

Quyi stratosferada qutb mintaqasi atrofida gʻarbdan sharqqa oqadigan yirik miqyosli siklonik sirkulyatsiya. U pastda, oʻrta va yuqori troposferada joylashgan, dinamikasi yuqoridagi girdob tomonidan boshqariladigan girdob bilan bogʻlangan. Yerda Arktika qutb girdobi va Antarktika qutb girdobi mavjud boʻlib, keyingisi Arktika girdobiga qaraganda kuchliroq va barqarorroqdir. Vaqti-vaqti bilan Arktika mintaqasining stratosfera girdobi parchalanadi; bunga toʻsatdan stratosfera isishi deb nomlangan, Rossbi toʻlqinlari bilan bogʻliq iliq havo kirib kelishi natijasida yuzaga keladigan epizodlar sabab boʻladi, bu toʻlqinlar shimoliy yarimsharda baʼzan katta amplitudaga yetadi. Shimoliy yarimshar yozida Arktika qutb girdobi sezilarli darajada xiralashadi va hatto yoʻqolib ketishi ham mumkin.